Xin chào các bạn !

Hiện nay dập là một quá trình gia công khá phổ biến trong sản xuất gia công cơ khí hiện nay. Gia công dập là một quá trình sản xuất hình thành phôi bằng cách sử dụng các lực nén lên vật liệu dạng tấm. Người ta xác định các loại  gia công dập qua nhiệt độ của nó. Trong đó, phổ biến nhất trong gia công dập là dập nóng và dập nguội. Bài viết hôm nay cùng cokhithanhduy tìm hiểu về phương pháp gia công dập nóng và dập nguội nhé !

1. Dập nóng

1.1 : Dập nóng là gì ?

                  Gia công dập nóng

- Dập nóng là phương pháp gia công kim loại bằng áp lực ở trạng thái nóng mà phôi biến dạng khống chế bởi lòng khuôn. Vật liệu sử dụng trong dập nóng chủ yếu là các loại thép thỏi, thép đúc, thép cán. Dụng cụ sử dụng là các loại khuôn dập nóng trực tiếp làm biến dạng kim loại. Thiết bị là các loại máy ép, máy búa tạo ra lực công tác.

- Dập nóng được thực hiện ở nhiệt độ cực cao (lên đến 1150ºC đối với thép, 360 - 520ºC đối với hợp kim Al-CO...). Nhiệt độ này là cần thiết để tránh sự căng cứng của kim loại trong quá trình biến dạng.

1.2 : Ưu, nhược  điểm của phương pháp gia công dập nóng

- Ưu điểm :

  • Vật liệu rèn nóng có độ dẻo tăng lên khiến chúng có thể tạo thành nhiều hình dạng phức tạp.Dập nóng linh hoạt hơn so với dập nguội và có khả năng tùy chỉnh sản phẩm.
  • Sản phẩm dập ra có sức bền cơ tính cao.
  • Sản phẩm có độ bóng và độ chính xác cao.
  • Năng suất cao áp dụng cơ khí hoá và tự động hoá.
  • Chất lượng bề mặt cho phép các hoạt động như đánh bóng, sơn, phù hợp với nhu cầu cụ thể của khách hàng.

- Nhược điểm :

  • Phôi liệu phải rèn sơ bộ bằng tay.
  • Độ bền khuôn thấp.
  • Giá thành chế tạo khuôn cao vì vật liệu chế tạo khuôn bằng théphợp kim.
  • Lòng khuôn chế tạo khó, phải sử dụng máy chuyên dùng (máy gia
    công tia lửa điện).
  • Quá trình làm mát cũng cần được thực hiện trong điều kiện đặc biệt nếu không sẽ xảy ra tình trạng cong vênh.
  • Ngoài ra, vật liệu cũng bị hao cháy trong quá trình biến dạng.

1.3 :Khuôn dập nóng 

                           Khuôn dập nóng

- Khuôn dập nguội chỉ có thể tạo hình một số sản phẩm có phôi nguyên liệu mềm mỏng, dễ biến dạng trong khi những sản phẩm có độ cứng cao, phôi dày khó làm biến dạng thì cần phải nung nóng nguyên liệu đến một nhiệt độ nhất định giúp cho quá trình tạo hình dễ dàng hơn. Tuy nhiên độ bền của khuôn dập nguội thông thường không cho phép dập những nguyên liệu ở nhiệt độ cao vì vậy cần chế tạo khuôn dập nóng để phù hợp với yêu cầu chế tạo sản phẩm. Khuôn dập nóng sử dụng để gia công kim loại bằng áp lực ở trạng thái nóng, khi đó phôi nguyên liệu sẽ được nung nóng đến nhiệt độ tối đa cho phép. Sau đó phôi sẽ được đưa vào khuôn dập cho đến nhiệt độ tối thiểu để được chi tiết, sản phẩm với hình dạng và kích thước như thiết kế.

- Cấu tạo của khuôn dập nóng : Với công dụng chủ yếu là tạo hình sản phẩm ở nhiệt độ cao nên thành phần cấu tạo của khuôn dập nóng cần có những yêu cầu khắt khe hơn. Ngoài độ bền, cứng chịu áp lực tốt để có thể tạo hình sản phẩm thì khuôn dập nóng phải chịu được nhiệt độ cao. Thông thường phôi nguyên liệu sẽ được nung cho tăng nhiệt độ để dễ gia công rồi mới đưa vào khuôn để tạo hình. Chính vì vậy vật liệu làm khuôn phải là những vật liệu đặc biệt chịu nhiệt tốt nhưng vẫn phải đảm bảo độ cứng để có thể dập nguyên liệu thành phẩm. Điều kiện và yêu cầu đối với vật liệu làm khuôn dập nóng: độ bền và độ dai cao, độ cứng vừa phải, 35 – 46 HRC, tính chống mài mòn cao, tính chịu nhiệt độ cao (có thể tiếp xúc với phôi nóng tới 10000 oC).

2. Dập nguội

2.1 : Dập nguội là gì ?

               Sản phẩm dập nguội

- Dập nguội là một trong các phương pháp thuộc nhóm gia công áp lực. Đây là phương pháp biến dạng dẻo kim loại trong khuôn. Dưới tác dụng của ngoại lực, phôi ở dạng tấm tạo thành sản phẩm có hình dạng, kích thước theo yêu cầu. Quá trình này được tiến hành ở trạng thái nguội. Vật liệu thường dùng là vật liệu dẻo như thép cacbon thấp, thép hợp kim, kim loại và hợp kim màu....

- Có rất nhiều hình thức dập nguội: đột dập, dập vuốt, dập sâu, khuôn kéo, chuốt sợi. Phương pháp dập nguội mang đến cho cuộc sống hằng ngày rất nhiều sản phẩm đa dạng như chậu rửa mặt, nồi, chảo, đồ dùng y tế, bình xăng, ống bô xe máy,...

2.2: Ưu nhược điểm của phương pháp dập nguội

- Ưu điểm :

  • Phương pháp dập nguội nhanh hơn đa số các phương pháp dập khác.
  • Nếu sản phẩm cần phải thực hiện các quy trình như vẽ hoặc gấp mép, bạn phải sử dụng dập nguội. Nó có thể chế tạo được những chi tiết lắp lẫn với độ chính xác cao mà không cần gia công cơ sau đó.
  • Bạn có thể sử dụng khá linh hoạt các nguyên liệu trong dập nguội.
  • Phương pháp này có thể sản xuất được những sản phẩm có độ chính xác cao như thép I, E... trong máy biến thế roto động cơ điện...
  • Năng suất cao, dễ cơ khí hóa, tự động hóa.
  • Hao phí vật liệu ít
  • Khuôn dập nguội sử dụng lâu hơn so với khuôn dập nóng
  • Không cần có công nhân trình độ cao
  • Sản lượng lớn, giá thành hạ.

- Nhược điểm :

  • Cần công suất lớn hơn yêu cầu
  • Có thể tồn tại ứng xuất dư
  • Kim loại bị hóa cứng, ít dẻo hơn
  • Cần xử lý khuôn dập chịu ứng suất lớn. 

2.3  : Khuôn dập nguội

                     Khuôn dập nguội

- Khuôn dập nguội là áp lực vật liệu bằng khuôn dập trên máy ép để tạo hình ở trạng thái nguội.

- Có rất nhiều hình thức dập nguội: đột dập, dập vuốt, dập sâu, khuôn kéo, chuốt sợi.

- Với khuôn dập nguội khi hoạt động phải chịu áp lực lớn, lực va đập và ma sát lớn nên khi chọn vật liệu cho khuôn dập nguội thì cần là vật liệu inox có độ bền, độ cứng, độ dai, khả năng chống mài mòn cao, đảm bảo được cho khuôn làm việc lâu dài, tạo ra được các sản phẩm có độ chính xác cao, chất lượng tốt và già thành hạ.

- Các tính năng của khuôn dập nguội là nó được xử lý bằng thiết bị khuôn và dập, dễ tự động hóa, năng suất cao và dễ vận hành.Với các máy ép nhựa thông thường có thể tạo ra vài chục sản phẩm mỗi phút, nhưng với áp lực dập tốc độ cao của khuôn dập người ta có thể tạo ra hàng trăm sản phẩm mỗi phút.

Trên đây là tổng quan về phương pháp gia công dập nóng và dập nguội.Hy vọng qua bài viết của mình các bạn sẽ biết thêm, hiểu rõ về phương pháp gia công dập nóng và dập nguội . Các bạn nếu có thắc mắc hay cần thêm thông tin gì có thể comment dưới bài viết. Nếu bạn nào có đóng ghóp hay những kinh nghiệm về cơ khí, cơ điện tử cần chia sẻ tới mọi người xin gửi về email : cokhithanhduy@gmail.com.

Hẹn gặp các bạn ở các bài viết sau, và đừng quên để lại một like để ủng hộ cokhithanhduy nhé !

Tuấn Anh.

Tuan AnhGia công cơ khíKiến thức cơ khíDập nóng dập nguội là gì,Ưu nhược điểm của dập nóng dập nguội
Xin chào các bạn ! Hiện nay dập là một quá trình gia công khá phổ biến trong sản xuất gia công cơ khí hiện nay. Gia công dập là một quá trình sản xuất hình thành phôi bằng cách sử dụng các lực nén lên vật liệu dạng tấm....